หน่วยงานกำกับและ Blockchain (ไม่ใช่ Bitcoin)

Chrisada SookdhisChrisada is a technologist and a banker based in Thailand.

Blockchain

หนึ่งใน application ที่สำคัญของเทคโนโลยี Blockchain ก็คือการชำระราคาและส่งมอบหลักทรัพย์แบบทันที (Instant securities settlement)

ปัจจุบันการชำระราคาหลักทรัพย์ในประเทศไทยใช้วิธีการโอนและรับเงินผ่าน Settlement Bank หรือผ่านระบบ BAHTNET ของธนาคารแห่งประเทศไทย

ส่วนการส่งมอบหลักทรัพย์ จะทำกันระหว่างสมาชิกของสำนักหักบัญชี (Thailand Clearing House; TCH) ซึ่งก็คือบริษัทหลักทรัพย์และธนาคารต่างๆ โดยนายทะเบียนคือศูนย์รับฝากหลักทรัพย์ (Thailand Securities Depository; TSD) จะมีบัญชีว่าสมาชิกรายไหนมีหลักทรัพย์อะไรอยู่บ้าง เมื่อ TCH แจ้งว่าได้มีการซื้อขายและชำระราคากันแล้ว TSD ก็จะโอนหลักทรัพย์ในบัญชีของสมาชิกที่ขาย ไปใส่บัญชีของสมาชิกที่ซื้อ

ซึ่งการชำระราคาและส่งมอบหลักทรัพย์นี้ใช้เวลา 2-3 วัน

เทคโนโลยี Blockchain อาจนำมาใช้ได้ในการสร้างระบบชำระราคา หรือการส่งมอบหลักทรัพย์ หรือทั้งสองอย่างก็ได้ ซึ่งอาจทำให้กระบวนการทั้งหมดเกิดขึ้นได้แทบจะในทันที

จึงแน่นอนที่หน่วยงานกำกับของประเทศต่างๆ จะสนใจเป็นอย่างมาก

หน่วยงานกำกับ

หน่วยงานกำกับสถาบันการเงิน โดยทั่วไปคือธนาคารกลาง และกลต. ของประเทศต่างๆ

แต่ความที่เป็นหน่วยงานกำกับก็ทำให้เกิดความรู้สึกกลืนไม่เข้าคายไม่ออกเช่นกัน

เพราะโดยปกติแล้ว หน่วยงานกำกับมีหน้าที่รักษาเสถียรภาพ ความปลอดภัย และความน่าเชื่อถือโดยรวมของระบบ ความคิดและการทำงานจึงเป็นไปในลักษณะที่ระมัดระวัง

ดังนั้นการที่จะให้หน่วยงานกำกับสรรสร้างนวัตกรรมใหม่ๆ หรือแม้แค่การอำนวยความสะดวกให้บริษัทต่างๆ สร้างนวัตกรรมในด้านที่เกี่ยวข้องกับระบบการชำระเงิน จึงไม่ใช่เรื่องที่หน่วยงานกำกับคุ้นเเคยนัก

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา เทคโนโลยีใหม่ที่สามารถ disrupt ระบบการเงินของโลกเกิดขึ้นหลายอย่าง ไม่ว่าจะเป็นการใช้งานอินเตอร์เน็ตและโทรศัพท์มือถือที่เพิ่มขึ้นอย่างมาก เทคโนโลยี blockchain เทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับความปลอดภัยอิเลคโทรนิคต่างๆ

ซึ่งกฎหมายที่เกี่ยวข้องและกฎเกณฑ์ต่างๆ ตามไม่ทัน

ยกตัวอย่างเช่น การที่การชำระราคาและส่งมอบหลักทรัพย์ใช้เวลา 2-3 วัน ก็ให้เวลาผู้เกี่ยวข้องต่างๆ ได้ทำการตรวจสอบต่างๆ ที่จำเป็น เช่นการป้องกันการฟอกเงินหรือหยุดการจ่ายเงินถ้าผู้รับมีความเกี่ยวข้องกับการก่อการร้าย (AML/CFT) ถ้าหากในอนาคตกระบวนการเกิดขึ้นภายในหลักวินาที ระบบการตรวจสอบต่างๆ ก็ไม่สามารถทำด้วยวิธีเดิมได้

แต่ในทางกลับกัน ถ้าหากเราสร้างความสามารถในการตรวจสอบเหล่านี้เข้าไปในตัวเทคโนโลยีเอง (เช่นที่ R3CEV ทำกับ Corda) เราก็อาจมีระบบที่ช่วยให้หลักทรัพย์ต่างๆ สามารถเปลี่ยนมือได้ในทันที และก็ยังมีการตรวจสอบตามกฎเกณฑ์ต่่างๆ ได้แบบ real time ด้วย

ประเด็นที่น่าสนใจ

ประเด็นอื่นๆ ที่หน่วยการกำกับกำลังให้ความสนใจ ได้แก่

ความกังวลหลักของหน่วยงานกำกับ ซึ่งก็โยงกลับไปที่บทบาทดั้งเดิม ก็คือการที่ระบบชำระเงินมีความสำคัญมากๆ ถ้าหากเอาเทคโนโลยีที่ยังไม่เข้าใจดีมาใช้ อาจเกิดปัญหาระดับระบบการเงินหยุดชะงักได้ทีเดียว

จะเห็นว่าโจทย์ของหน่วยงานกำกับนั้นไม่ง่ายเลย แต่มีความสำคัญมากๆ

จึงมีคำพูดที่ว่า RegTech (Regulatory Technology) is the new FinTech

 

Sources:

Thailand Clearing House
Blockchain and Payments Infrastructure: A Regulator’s Dilemma?